Uit de bonen
Het is najaar en de boom voor het huis kleurt geel en daarmee worden de roodbruin gekleurde bonen goed zichtbaar. Ze staan op het punt te vallen om ruimte te maken voor nieuwe bonen die in het komende voorjaar zich weer laten zien. Boontjes hebben mensen geïnspireerd tot allerlei gezegden zoals ‘boontje komt om zijn loontje’, ‘meedoen voor spek en bonen’ en ‘in de bonen zijn’. Het ‘in de bonen zijn’ zie ik in mijn praktijk. Iemand ervaart het leven dan als warrig en chaotisch. Het verlangen is om weer uit de bonen komen en opnieuw overzicht en houvast ervaren.
In diverse oude verhalen spelen bonen een belangrijke rol. Bekende voorbeelden zijn ‘Jaap en de Bonenstaak’ en ‘De Prinses op de Erwt’’. In het verhaal over de Bonenstaak krijgt Jaap te maken met verschillende uitdagingen die magische bonen hem geven. Hij gaat het risico aan, maakt chaotische avonturen mee, ontdekt een nieuwe wereld en op die manier zijn afkomst. In het sprookje van de ‘Prinses op de Erwt’ is het meisje dat ondanks twintig matrassen de erwt in haar bed toch voelt, de echte prinses. Ook in dit verhaal leidt het ervaren van de erwt tot een ander leven omdat het meisje zich bewust wordt van een onbewuste kwaliteit.
In sommige verre culturen verbeelden bonen vruchtbaarheid en rijkdom. Dichterbij huis kent Nederland de traditie van ‘Driekoningen’. Daarbij mag de gelukkige vinder van de boon die is meegebakken in een koek of taart zichzelf koning noemen.
De saaie boon kent dus een hele boeiende symboliek. Het uitpakken van die symboliek past geheel in de Jungiaanse Analytische aanpak. Wanneer iemand aangeeft ‘in de bonen’ te zijn gaan we daarom contact maken met de chaos. Zodoende wordt de diepere betekenis van de chaotische ervaring zichtbaar.
Contact
Het woord ‘chaos’ stamt uit het Oudgrieks en staat voor leegte. In de Griekse mythologie wordt chaos voorgesteld als een uitgestrekte of diepe leegte waar oriëntatie onmogelijk is. Het is een plek waar alle houvast en structuur is verdwenen. Mensen die chaos ervaren zeggen dit vaak ook letterlijk. Zij ervaren machteloosheid en angst want wat zij kenden is niet meer zichtbaar en tastbaar. Hun houvast en vertrouwen is verdwenen. Aan de chaos gingen vaak impactvolle verlieservaringen vooraf. Zoals het overlijden van dierbaren, een ontslag, een scheiding, verlies van gezondheid, maar ook pensionering hoe graag iemand daar ook naar verlangde.
De Griekse mythologieën zijn ook hoopvol en vertellen dat uit het chaotische gebied weer vormen, structuren en orde verrijzen en er zodoende iets nieuws wordt gecreëerd. Als iemand bewust aandacht heeft voor zijn of haar innerlijke beleving dan rijst uit die donkerte, die Jung de Schaduw noemt, de vraag op wie ze zijn zonder die geliefde, dat gezonde lijf of het werk.
Wie ben ik nog meer? Het is een wezenlijke vraag. Die nodigt uit tot serieus contact met de innerlijke leegte waardoor antwoorden de ruimte krijgen om uit de chaos naar boven te komen.
Richting
Afreizen in die chaotische diepte vraagt om moed en vertrouwen zodat de innerlijke antwoorden daadwerkelijk gezien en gehoord kunnen worden. Het verkennen van die antwoorden en ervaren welke passend zijn geven richting aan iets wat bewust wil worden in het individu. Dat kan variëren van ‘nee’ leren zeggen, mogen rouwen en hulp durven vragen tot weer creatief bezig zijn, totaal ander werk gaan doen of kunnen genieten van het ‘nietsdoen’.
Nieuwe richtingen die zich aandienen bieden de mogelijkheid om andere ervaringen op te doen en oude patronen los te laten. Iemand geeft zichzelf de mogelijkheid om het leven opnieuw in te richten. Stap voor stap komt hij of zij zo ‘uit de bonen’ om weer helderheid en houvast te ervaren.
Als het ‘in de bonen’ zijn opduikt in ons, dan is het een signaal om stil te worden en aandacht te geven aan de ervaren chaos en de blik naar binnen te keren. Het is een uitnodiging om jezelf zodoende het geschenk te geven van innerlijk contact en zo open te staan om het nieuwe te ontvangen.
